Kruiswoordpuzzel & Kruiswoordraadsel gratis online spelen

Kruiswoordpuzzels bestaan sinds 21 december 1913: die dag drukte "Fun", de bijlage van de New York World, de puzzel die nu als de eerste moderne kruiswoordpuzzel geldt. Arthur Wynne, een journalist uit Liverpool, had woorden in een ruitvorm gezet zodat ze elkaar kruisten, en noemde het geheel "Word-Cross"; binnen enkele weken heette het "Cross-Word". In 1924 werd Amerika gegrepen door een ware rage, aangewakkerd door het eerste boek van een jonge uitgeverij, Simon & Schuster: een bundel van zulke puzzels, verkocht met een potlood erbij.

Beide Times-kranten keken met argwaan naar de kruiswoordpuzzel. In Londen schreef The Times over "An Enslaved America", een land waar de puzzel aan de werkuren van alle lagen van de bevolking knaagde, en de krant hield zelf stand tot 1930, acht jaar nadat Pearson's Magazine de eerste Britse kruiswoordpuzzel had afgedrukt. The New York Times, die er een "zondige verspilling" in zag, wachtte tot 1942. In Nederland sloeg de rage begin 1925 toe: volgens een advertentie in het Algemeen Handelsblad van 16 januari was het weekblad Het Leven een van de eersten met zo'n puzzel, en op 20 februari dook het woord kruiswoordraadsel op in de krant Het Vaderland. In 1944 verschenen codewoorden voor D-Day zoals OMAHA en OVERLORD vlak voor de landing als antwoorden in de Daily Telegraph; MI5 verhoorde de maker, een schoolhoofd, en vond niets tegen hem. Gratis kruiswoordpuzzel spelen kan hier zonder aanmelding, met Nederlandse woorden en omschrijvingen.

Horizontaal, verticaal, klaar: zo werkt onze kruiswoordpuzzel

In een Zweedse puzzel staan de omschrijvingen in vakjes in het diagram zelf. Onze kruiswoordpuzzel online houdt vast aan de klassieke opzet: 25 omschrijvingen in twee lijsten, Horizontaal en Verticaal, naast het diagram op een computer en eronder op een telefoon. Het nummer van elke omschrijving keert terug in het vakje waar het antwoord begint. Anders dan de symmetrische diagrammen van veel kranten heeft het onze een vrije vorm, maar elk woord kruist minstens één ander, zodat elk antwoord dat je vindt letters aan zijn buren geeft. Zo kun je elke kruiswoordpuzzel gratis online spelen, op de computer, de tablet of de telefoon.

  • Een vakje kiezen: Klik op een vakje: het kleurt geel, er knippert een cursor en het hele woord licht op. Klik je nog eens op een vakje waar twee woorden elkaar kruisen, dan wissel je van richting. Je kunt ook een omschrijving in de lijst aantikken.
  • Typen: Typ gewoon; na elke letter schuift de cursor door. Backspace wist, met de pijltjestoetsen beweeg je door het diagram, Tab of Enter springt naar de volgende omschrijving (met Shift naar de vorige) en op een kruising draait de spatiebalk de richting om. Telefoons en tablets krijgen een schermtoetsenbord onder het diagram, met een aparte toets voor de IJ.
  • Spelling: Antwoorden komen er in hoofdletters in, één letter per vakje, alleen A tot Z, en elk antwoord is één woord. De IJ is de uitzondering: zoals in veel Nederlandse puzzels vult hij in zijn geheel één vakje, en een I met direct daarna een J smelt samen tot IJ. Een letter met een accent of trema telt als de gewone letter: café wordt CAFE.
  • Controleren: Deze knop kleurt foute letters rood en telt ze; lege vakjes gelden niet als fout. Is het diagram vol maar nog niet goed, dan zegt het spel dat ook.
  • Hint: Een hint onthult de juiste letter in het gekozen vakje of, als die al klopt, in het eerste lege of foute vakje van het woord. Onthulde letters worden blauw en kun je niet overschrijven, en aan het eind zie je hoeveel hints je hebt gebruikt.
  • Even pauzeren: Je kruiswoordpuzzel wordt in de browser bewaard, ook als hij half af is. Een nieuwe begint pas als je onder "Nieuw spel" op "Nieuwe puzzel" klikt; dan verdwijnen je letters en krijg je omschrijvingen die je de laatste tijd niet hebt gezien.

Een paar trucs om elke kruiswoordpuzzel sneller te vullen:

  • Eerst wat zeker is: Lees alle omschrijvingen één keer en vul in wat je met zekerheid weet. Veel van die letters horen ook bij een kruisend woord.
  • Tel de vakjes: In een kruiswoordpuzzel geven ze de precieze lengte van het antwoord. Vergeet niet dat de IJ hier één vakje telt, dus IJSBEER past in zes vakjes. Een woord dat niet precies past, is fout, hoe mooi het ook klinkt.
  • Denk dubbel: Sommige omschrijvingen spelen met twee betekenissen, zoals "Zeedier, of iets om mee af te wassen". Houd beide in je hoofd en je komt sneller bij SPONS.
  • Vul het gat: Een open lijntje staat voor het ontbrekende woord van een gezegde, zoals in "Eén ___ maakt nog geen zomer". Zeg het half hardop en vaak sluit het gat zich vanzelf.
  • Wissel van kant: Schiet je met de horizontale omschrijvingen niet op, probeer dan een paar verticale. Vaak is één letter meer al genoeg.
  • Controleer vroeg: Een foute letter stuurt je ook in het kruisende woord de verkeerde kant op, dus controleer zodra twee antwoorden botsen en niet pas aan het eind.

Na het laatste vakje: vijf spellen voor puzzelaars

Kruiswoordpuzzel af en nog steeds zin om te puzzelen? Deze spellen zijn ook gratis:

  • Zweedse puzzel: Kortere omschrijvingen staan in groene vakjes binnen het diagram, elk met een driehoekje dat de weg wijst. Omcirkelde vakjes leveren samen een oplossingswoord op.
  • Woordzoeker: De antwoorden staan al in het diagram, verstopt in elke richting, ook schuin en van achter naar voren.
  • Sudoku: Nog een diagram om te vullen, nu met cijfers: de negen cijfers mogen zich nergens herhalen, niet horizontaal, niet verticaal en niet binnen hun vak van drie bij drie.
  • Mahjong: Plaatjes in plaats van woorden. Je ruimt paren gelijke stenen op, zolang ze vrij liggen, tot alle stenen van tafel zijn.
  • Patience: Het klassieke kaartspel voor één speler. Je bouwt kolommen aflopend op in afwisselende kleuren, tot alle vier de aflegstapels van aas tot heer lopen.